Eksperci ds. nieruchomości
w zasięgu Twojej ręki
show-menu

Artykuły

24 03.2015

Rozwój gospodarczy na obszarach przyrodniczo wrażliwych na przykładzie Małopolski

Autor: Alina Wiśniewska-Kukla, Krynica Zdrój


Temat rozwoju gospodarczego na terenach wrażliwych gospodarczo budzi wiele kontrowersji głównie z powodu barier ekologicznych, a co za tym idzie barier administracyjnych blokujących aktywność gospodarczą przedsiębiorców. 
Należy zaznaczyć, że swobodę prowadzenia działalności gospodarczej mogą ograniczać tylko przepisy ustawowe. W polskim ustawodawstwie liczba rodzajów obszarów chronionych Alina Wiśniewska-Kukla jest dość długa, ale rodzaj zakazów wymienianych w ustawie, nie jest obligatoryjny. Niestety w praktyce, widzimy nadmierne wyczulenie, które wynika z ostrożności w zakresie wprowadzania dużej liczby zakazów i nakazów, co prowadzi do negatywnych opinii czy uzgodnień w decyzjach administracyjnych.

Mamy wiele ograniczeń prawnych, które regulują aktywność gospodarczą w strefach wrażliwych przyrodniczo, takich jak:

1) parki narodowe,

2) rezerwaty przyrody,

3) parki krajobrazowe,

4) obszary chronionego krajobrazu,

5) obszary Natura 2000,

6) pomniki przyrody,

7) stanowiska dokumentacyjne,

8) użytki ekologiczne,

9) zespoły przyrodniczo-krajobrazowe,

10) ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów.

Ważnym aktem prawnym regulującym procesy gospodarcze jak i społeczne na przykład w uzdrowiskach jest Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych.

1. W strefie „A” ochrony uzdrowiskowej zabrania się:

a)  budowy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.):

  • zakładów przemysłowych,
  • budynków mieszkalnych jednorodzinnych i wielorodzinnych,
  • garaży wolno stojących,
  • obiektów handlowych o powierzchni użytkowania większej niż 400 m 2,
  • stacji paliw oraz punktów dystrybucji produktów naftowych,
  • autostrad i dróg ekspresowych,
  • parkingów naziemnych o liczbie miejsc postojowych większej niż 15% miejsc noclegowych w szpitalach uzdrowiskowych, sanatoriach uzdrowiskowych i pensjonatach, nie większej jednak niż 30 miejsc postojowych, oraz parkingów naziemnych przed obiektami usługowymi o liczbie miejsc postojowych nie większej niż 10,
  • stacji bazowych telefonii ruchomej, stacji nadawczych radiowych i telewizyjnych, stacji radiolokacyjnych i innych emitujących fale elektro-magnetyczne, z wyłączeniem urządzeń łączności na potrzeby służb bezpieczeństwa publicznego i ratownictwa, z zastrzeżeniem że urządzenia te będą oddziaływały na środowisko polami elektromagnetycznymi o poziomie nie wyższym niż określone dla strefy „B”,
  • obiektów budowlanych mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w szczególności takich jak: warsztaty samochodowe, wędzarnie, garbarnie, z wyjątkiem obiektów budowlanych służących poprawie stanu sanitarnego uzdrowiska, w szczególności takich jak: sieć wodno-kanalizacyjna, sieć gazowa, kotłownie gazowe, wiercenia wykonywane w celu ujmowania wód leczniczych,
  • zapór piętrzących wodę na rzekach oraz elektrowni wodnych i wiatrowych;

b) uruchamiania składowisk odpadów stałych i płynnych, punktów skupu złomu i punktów skupu produktów rolnych, składów nawozów sztucznych, środków chemicznych i składów opału;

c) uruchamiania pól biwakowych i campingowych, budowy domków turystycznych i campingowych;

d) prowadzenia targowisk, z wyjątkiem punktów sprzedaży pamiątek, wyrobów ludowych, produktów regionalnych, w formach i miejscach wyznaczonych przez gminę;

e) prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 marca

2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054);

f) trzymania zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 czerwca

2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 133, poz. 921,

z późn. zm.);

g) organizacji rajdów samochodowych i motorowych;

h) organizowania imprez masowych w rozumieniu ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62, poz. 504, z 2010 r. Nr 127, poz. 857 i Nr 152, poz. 1021 oraz z 2011 r. Nr 217, poz.1280), zakłócających proces leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej, i działalności o charakterze rozrywkowym zakłócającej ciszę nocną w godz. 22 00–6 00 , z wyjątkiem imprez masowych znajdujących się w harmonogramie imprez gminnych;

i) pozyskiwania surowców mineralnych innych niż naturalne surowce lecznicze;

j) wyrębu drzew leśnych i parkowych, z wyjątkiem cięć pielęgnacyjnych;

k) prowadzenia robót melioracyjnych i innych działań powodujących niekorzystną zmianę istniejących stosunków wodnych;

l) prowadzenia działań mających negatywny wpływ na fizjografię uzdrowiska i jego układ urbanistyczny lub właściwości lecznicze klimatu.

 

2. W strefie „B” ochrony uzdrowiskowej zabrania się:

a) budowy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane:

  •  stacji paliw, bliżej niż 500 m od granicy strefy „A” ochrony uzdrowiskowej,
  • urządzeń emitujących fale elektromagnetyczne, będących przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm. 8) ), oddziałujących na strefę „A” ochrony uzdrowiskowej polami elektromagnetycznymi o poziomach wyższych niż dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych – charakteryzowane przez dopuszczalne wartości parametrów fizycznych – dla miejsc dostępnych dla ludności, określone na podstawie art. 122 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.),
  • parkingów naziemnych o liczbie miejsc postojowych powyżej 50, z wyjątkiem podziemnych i naziemnych parkingów wielopoziomowych;
  • wyrębu drzew leśnych i parkowych, z wyjątkiem cięć pielęgnacyjnych i wyrębu określonego w planie urządzenia lasu;
  • budowy lub innych czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, d oraz pkt 2, 9, 11 i 12.

 

3. W strefie „C” ochrony uzdrowiskowej zabrania się budowy lub innych czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 9, 11 i 12 oraz w ust. 2 pkt 2.

Innym ograniczeniem działalności na terenie Małopolski jest Rozporządzenie Wojewody Małopolskiego Nr 5/05 z dnia 23 maja 2005 r. w sprawie ochrony Popradzkiego Parku Krajobrazowego (2), które wprowadza następujące zakazy:

1) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U.

Nr 62, poz. 627, z późn. zm.)

2) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności w ramach racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i łowieckiej;

3) likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;

4) pozyskiwania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów , za wyjątkiem dopuszczenia, do eksploatacji złoża piaskowca „Wierchomla”;

5) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;

6) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;

7) budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej;

8) likwidowania, zasypywania i przekształcania zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych;

9) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia własnych gruntów rolnych;

10) prowadzenia chowu i hodowli zwierząt metodą bezściółkową;

11) utrzymywania otwartych rowów ściekowych i zbiorników ściekowych;

12) organizowania rajdów motorowych i samochodowych z wyłączeniem dróg publicznych.

Należy również wspomnieć o programie Natura 2000, który odgrywa istotna rolę w regulowaniu procesów gospodarczych na obszarach objętych ochroną przyrody w zjednoczonej Europie. Zasada zapisana w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który na mocy Traktatu Ateńskiego i art. 87 Konstytucji RP jest źródłem prawa również w Polsce. Zasada przezorności oznacza, że „nie rozwiane wątpliwości muszą być interpretowane zawsze na korzyść środowiska przyrodniczego.” 

Wymienione elementy mogą mieć wpływ zarówno na rozwój działalności gospodarczej, jak i na jego zahamowanie. Należy pamiętać również o tym, że walory przyrodnicze, które są chronione mogą pozwalać na rozwój gospodarki, która jest uzależniona od jakości środowiska naturalnego.

Należy zauważyć, porównując inne kraje Unii Europejskiej, że polskie przepisy dotyczące tego zakresu należą do najbardziej restrykcyjnych, co powoduje, że niektóre tereny przyrodniczo wrażliwe w naszym kraju mają bardzo ograniczone możliwości rozwojowe. W związku z powyższym, ważne jest aby kontynuować zmiany legislacyjne tak aby nastąpił zrównoważony rozwój społeczno – gospodarczy z jednoczesną ochroną środowiska.

Literatura:

1. USTAWA z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych.

2. Rozporządzenie Nr 5/05 Wojewody Małopolskiego z dnia 23 maja 2005 r. w sprawie ochrony Popradzkiego Parku Krajobrazowego.

3. „Przyrodnicze i prawne uwarunkowania prowadzenia działalności gospodarczej na obszarach sieci Natura 2000” - dr Jarosław Krogulec - Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków.

 

 

 

Alina Wiśniewska- Kukla

właściciel Biura Nieruchomości „Jaskółka”

w Krynicy Zdrój, partner PKN